Chuyển tới nội dung
Than củi trắng

Than củi trắng

Từ xa xưa, con người đã biết dùng củi đốt giữ lửa, sau đó biết làm than củi, đặc biệt cần thiết vào mùa đông khi việc đốn củi khó khăn. Tại Nhật Bản, một đất nước có tới 3/4 diện tích là rừng núi, từ cách đây hàng nghìn năm người dân đã biết dùng than củi và còn tạo nên nhiều loại than củi phục vụ đời sống và các nghi lễ. Vào thời Trung Cổ, các cách thức làm than củi Nhật Bản đã du nhập sang Trung Quốc và một số nước trong khu vực. Với trà đạo, người dân Nhật đã nghĩ ra nhiều thứ than củi phục vụ cho việc pha trà. Cách làm than củi của Nhật Bản đã nổi tiếng thế giới. Tựu chung, có hai loại than củi ở Nhật Bản là than đen kuro-zumi và than trắng shiro-zumi.

Than đen Kuro-zumi là loại than mềm và vẫn còn giữ lớp vỏ cây. Loại này dễ cháy, và có thể nấu chảy được kim loại. Để làm nó, người ta đốt củi lên tới nhiệt độ từ 400 đến 7000C, sau đó bịt lỗ lò để nhiệt độ giảm dần và lò tắt. Trong các loại than đen, được dùng nhiều nhất để pha trà là than ikeda-zumi làm từ gỗ sồi ở phía bắc tỉnh Osaka bởi hình dạng đẹp.

 

Than trắng Shiro-zumi được làm bằng cách đốt cho củi gần như cháy hết, thanh củi đỏ rực và nóng tới 1.0000C. Sau đó người ta sẽ dỡ củi ra và phủ bột lên trên để dập tắt nó. Loại bột này là dạng trộn ẩm giữa đất, cát và tro, làm than có mầu trắng xám. Việc để nhiệt độ cao như vậy, rồi làm nguội nhanh đã khiến lớp vỏ cây bị bong ra chỉ còn lại lớp gỗ trơn nhẵn và cứng khi bẻ có tiếng lách cách như gõ vào kim loại. Loại than trắng được chuộng nhất là binchotan làm từ gỗ sồi xanh cứng của khu vực phía Nam Kishu tỉnh Wakayama. Loại này tốt nhất vì độ cứng và lâu tàn, hơn thế còn tỏa ra mùi đồ nướng nên được rất nhiều hiệu gà quay hay lươn nướng sử dụng. 

 

Ngày nay, dù đã có điện, gas và xăng dầu nhưng người dân Nhật Bản vẫn thích dùng than củi, có lẽ vì sự độc đáo mang màu sắc văn hóa. Trên than củi có rất nhiều lỗ mà khi đo chỉ cần một gram than củi thôi cũng có diện tích bề mặt lên tới 250 mét vuông. Những lỗ này giúp than hút hơi ẩm từ không khí khi trời lạnh và sẽ phả hơi ẩm ra khi thời tiết nóng. Chính vì vậy, người ta xem than củi là một chiếc máy điều hòa độ ẩm lý tưởng.Than củi cũng có những mặt mạnh khác như hút các mùi khó chịu, độc chất và phả ra các ion âm giúp tinh thần phấn chấn và các tia xạ lưu thông máu. Trong các loại than củi thì than từ tre là nhiều lỗ nhất do vậy cũng hút được nhiều nước và mùi nhất.
Hiện nay, nhà dân và các công ty của Nhật Bản thường dùng than binchotan làm chất khử nước uống, vì binchotan giúp tẩy chlorine và các chất độc ra khỏi nước. Than này cũng rất bền ở trong nước và không tiết ra mầu. Nếu đặt 50 – 60 gram than trong một lít nước máy sẽ thu được rất nhiều khoáng chất và làm nước dịu ngọt hơn. Tương tự có thể dùng nó để khử mùi, chỉ cần đặt 8 kilôgam than vào trong một căn phòng độ 10 mét vuông sẽ làm cho không khí trong phòng rất trong lành.
Các nhà khoa học Nhật Bản cũng đã dùng than củi làm các sản phẩm lọc nước uống và nước tắm, làm chất bảo quản rau quả tươi lâu và vật liệu hút ẩm cũng như các mùi xú khí và khí độc, làm các loại thuốc bảo vệ thực vật, thuốc để tắm giúp da dẻ mịn màng, khỏe đẹp, làm sợi than củi dệt áo, tất, thảm, làm rất nhiều sản phẩm đa dạng như que lọc nước, nhang, xà phòng, gối nệm, lược, bình hoa, giấy tẩy dầu… và khi dùng xong có thể nghiền than củi làm phân bón trồng cây.

 

Than củi trong cuộc sống

Ngày xưa, than củi là chất đốt quan trọng trong các gia đình Nhật Bản. Đến thời hiện đại, cùng với sự phát triển của điện, khí đốt và xăng dầu, người ta nghĩ rằng than củi sẽ biến mất. Nhưng nó vẫn tồn tại như một phần không thể thiếu ở đất nước này.

Vào thời Trung Cổ, phương pháp làm than củi chất lượng cao của Nhật Bản đã được truyền sang Trung Quốc và một số nước trong khu vực. Từ đó, cách làm than củi của người Nhật trở nên nổi tiếng trên thế giới. Hiện nay, ở nhiều vùng nông thôn của nước Nhật, than củi vẫn là chất đốt ưa chuộng của người dân.

Trong ẩm thực Nhật Bản, than củi có một vai trò quan trọng, nó được cho là chất xúc tác cần thiết giúp tôn thêm mùi vị nguyên thủy của thực phẩm.

 

Thị trấn Minabe thuộc tỉnh Wakayama nổi tiếng là nơi sản xuất than củi chất lượng tốt nhất ở Nhật. Người dân địa phương chỉ chọn những cây Ubame – một giống cây thuộc họ sồi, có tuổi thọ từ 20 – 40 năm để làm nguyên liệu sản xuất than. Loại cây này có ưu điểm là thân cây nhỏ, dù chúng sống đến hàng chục năm. Gỗ ubame lại rất chắc và cứng nên than của nó cháy lâu và duy trì độ nóng ổn định trong thời gian dài.

Lò đốt than từ gỗ ubame phải được xây dựng bằng đá tự nhiên trên nền đất đỏ đặc trưng của địa phương. Gỗ ubame sau khi chặt ra thành những đoạn ngắn được đưa vào lò đốt trong suốt 3 ngày. Trong thời gian này, cửa lò được bịt kín bằng gạch và đất sét, chỉ chừa vài lỗ nhỏ để thoát hơi.

Đến hết ngày thứ 3, người thợ đốt than phá một phần đất sét ở cửa lò để tạo khoảng trống giúp không khí tràn vào bên trong. Lúc này, nhiệt độ trong lò cần được nâng lên để gỗ cháy gần như hoàn toàn, đồng thời, nhiệt cũng sẽ làm bốc hơi hết lượng nước còn tồn đọng trong than. Đây là công đoạn rất quan trọng nên chỉ những người thợ đốt than nhiều năm kinh nghiệm mới được đảm trách. Nếu nhiệt độ trong lò quá thấp, các thanh gỗ sẽ không cháy đến độ cần thiết dẫn đến tình trạng than kém chất lượng, nếu nhiệt độ quá cao, than sẽ cháy thành tro. Người thợ dựa vào sự thay đổi màu sắc của ngọn lửa trong lò để điều chỉnh nhiệt độ.
Đến lúc dỡ lò đốt than, người thợ sẽ mở hoàn toàn cửa lò để nhiệt độ bên trong thoát ra ngoài. Lúc này, nhiệt độ trong lò lên đến 1.200 độ C, các thanh gỗ đã cháy thành than và than có màu vàng cam. Sức nóng khủng khiếp thoát ra từ lò đốt buộc người thợ phải đứng cách cửa lò 4 mét trong lúc cào than ra ngoài. Đây là một công việc rất vất vả mà không phải ai cũng có thể chịu đựng.
Ngay sau khi lấy ra khỏi lò đốt, những thanh than đỏ rực được nhanh chóng vùi trong đất để làm nguội. Mẻ than xem như đã hoàn tất. Tuy nhiên, mẻ than được cho là thành công và than có phẩm chất tốt phải đáp ứng các tiêu chí đặc trưng, trong đó, nổi bật nhất là mặt cắt của thanh than phải có màu đen bóng, khi gõ hai thanh than vào nhau, chúng phải phát ra âm thanh leng keng lảnh lót tựa như tiếng kim loại va vào nhau.

Than củi Trắng

Than củi Trắng

Than củi ubame xuất xứ từ thị trấn Minabe được người Nhật gọi là Binchotan. Bên cạnh đặc tính cứng và lâu tàn, than binchotan còn tỏa ra mùi đồ nướng...

Tư vấn & báo giá

Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn giúp bạn!

+84912318108